Arbitrium дегеніміз не?
Arbitrium (лат. пайымдау, шешім, ажырату қабілеті) — онтология, метафизика және қолданбалы доктриналарды біртұтас құрылымға біріктіретін тұтас философиялық жүйе.
Мәселе
Қазіргі өркениетте жалпыға бірдей қабылданған дүниетанымдық негіз жоқ. Қолданыстағы жүйелер — діни, зайырлы, ғылыми — бөлшектенген немесе бір-бірімен сыйыспайды. Бұл негіздер дағдарысын тудырады: ақиқатты жалғаннан ажырату критерийі жоқ.
Шешім
Arbitrium бірыңғай негізден — абсолютті өзгермейтіндік ұғымынан — дедуктивті түрде құрылған жүйені ұсынады.
Өзек: Ештеңенің онтологиясы — болмыс құрылымын өзгермейтін негізден шығаратын философиялық формализация.
Әдіс: Distinctio — интерпретациялардың онтологиялық арбитражы процедурасы. Үкім: жарамды / жалған / негізсіз.
Құрылым
Өзектен базалық тізбек дедуктивті түрде шығарылады:
Эпистемология → Антропология → Этика
Базалық тізбектен — барлық салаларды қамтитын қолданбалы доктриналар: саясат, экономика, құқық, білім, ғылым және т.б.
Автор
Серік Болатжанұлы Рысжанов — тәуелсіз зерттеуші, «Ештеңенің онтологиясы» және «Прото-семит түбірі *ʔil-» монографияларының авторы.